آشپزی

فسنجان

توسط M

فسنجان غذای خورشتی ایرانی است که ماده اصلی آن مغز گردو است. در طبخ این غذا (خورشت) از گوشت و رب انار هم استفاده می شود. این خوراک از قدیمیترین غذاهای ایرانی محسوب می‌شود و در دوران ساسانیان، به مناسبت پایان زمستان و شروع بهار در ماه اسفند و مراسم نوروز پخته می شده است. نام فسنجان عربی شده نام باستانی اسپندگان است.

photo_2016-04-03_16-14-44

معرفی

فسنجان غذای سنتی ایرانی است و در اکثر مناطق ایران درست می شود. جدای مغزگردو که ماده اصلی فسنجان است، سایر مواد با توجه به سلیقه آشپز و یا ذائقه آن اقلیم انتخاب می شود. به طور مثال در شمال کشور و به خصوص در گیلان در طبخ فسنجان از گوشت پرندگان شکار استفاده می شود. در مرکز ایران در طبخ فسنجان از گوشت قرمز چهارپایان به صورت رنده شده و قل قلی ریز استفاده می کنند.

برای پخت فسنجان مغز گردو را آسیاب کرده و در خورشت بکار می برند. خورشت فسنجان به طور کل غذای پر هزینه است و گاها دیده شده جهت به صرفه بودن از سایر مغزها (مغز کنجد) هم استفاده شده است.

روشهای طبخ

فسنجان در مناطق مختلف کشور به روش های گوناگون پخت می گردد که برخی از آنها شیرین و برخی ملس است و در تهیه آن از شکر یا قیسی و یا حتی خرما هم استفاده می شود.

فسنجان شمالی ترش و ملس است ولی فسنجانی که در نواحی مرکزی ایران تهیه می شود شیرین است. مردمان آذربایجان فسنجان را ملس می پسندند و برای ملس کردن آن از قیسی استفاده می کنند ولی فسنجان آذری ها ترش نیست.

فسنجان شمالی

فسنجان شمالی مزه ای ملس (ترش و شیرین) دارد و معمولا با گوشت پرندگان تهیه می شود. برای ملس کردن در کنار رب انار از قیسی استفاده می کنند. فسنجان شمالی معمولا مملو از گردو و غلیظ است و مزه اش شیرین نیست بلکه ترش و شیرین یا ملس است

فسنجان مازنی

فسنجان مازنی مزه ای ملس دارد و معمولا با گوشت پرندگان تهیه می شود. برای ملس کردن در کنار رب انار و آب نارنج از مقدار کمی شکر استفاده می کنند. این فسنجان به رنگ قهوه ای است و معمولا روشن تر از سایر فسنجان ها است.

فسنجان-ملس-با-گوشت-قلقلی

53311

فسنجان گیلکی

فسنجان گیلکی که به صورت سنتی تهیه شده باشد ، مزه ای ملس دارد و رنگ آن سیاه است. معمولا مغزگردو را بسیار آسیاب کرده به حالت خمیر در می آورند. فسنجان گیلکی را در گمج (ظرف سنتی و سفالی گیلان) تهیه می کنند.

در فصل پاییز و زمستان گوشت پرنده شکار (مرغابی یا غاز) یا گوشت اردک یا غاز محلی را با رب انار ترش بر اجاق گذاشته و در ادامه خمیر مغزگردو (که بسیار ریز آسیاب شده) را به آن اضافه می کنند. در ادامه جهت ملس کردن خورشت از میوه قیسی خشک شده استفاده می کنند. در ادامه و برای سیاه تر شدن خورشت تیکه آهنی را که بر آتش گذاشته شده و حسابی داغ (سرخ رنگ) شده را در گمج خورشت می اندازند. در ادامه مقداری از آهن به خورد خورشت رفته و رنگ خورشت کاملا سیاه می شود. تیکه آهن به کار گرفته شده در طبق فسنجان گیلکی معمولا نعل اسب است ولی هر نوع وسیله آهنی تمیز دیگر می تواند استفاده شود. امروزه نو عروسان شهری بعضا از قرص آهن هم ممکن است استفاده کنند که مورد پسند نیست و عمومیت ندارد.

گاها در مراحل پخت به خورشت آب سرد اضافه می کنند که باور دارند باعث میشود روغن مغزگردو تماما استخراج شده و روی خورشت رو بگیرد.

در فصل های بهار و تابستان که معمولا فصل شکار نیست از گوشت مرغ یا بوقلمون استفاده می کنند.

به این خورشت در گیلکی آغوز خوروش هم گفته می شود. آغوز در گویش کیلکی به معنی مغز گردو است. در گیلان از گذشته مهم بوده است که رنگ فسنجان کاملا مشکی باشد.

فسنجان فارسی

فسنجان فارسی که در مرکزی کشور طبخ می شود عموما شیرین است و در تهیه آنها از شکر استفاده می گردد. مغز گردو بکار رفته در این فسنجان کاملا ریز آسیاب نمی شود دانه های ریز آن بعضا در خورشت پیداست. گوشت این خورشت مرغ یا بوقلمون است و به رنگ قهوای تیره است.

IMG_1175

(Visited 99 times, 1 visits today)
  
کانال گردشگری

درباره نویسنده

M

Leave a Comment