سرگرمی گوناگون

قصه گویی برای کودک

story time with grandpa
توسط mahdieh

قصه گویی برای کودک

قصه‌گويي فضايي را براي كودك به‌وجود مي‌آورد كه موجب تقويت قوه‌ی تخيل او مي‌شود و پرورش تخيل در كودكان آثار مثبت بسياري را در رشد روحي و ذهني آنها به‌جاي خواهد گذاشت، ازجمله اينكه با تقويت قوه‌ی تخيل و امكان پرورش استعدادهاي دروني و شكوفايي توانايي‌هاي بالقوه‌ی كودك فراهم مي‌شود و مادر و پدر بهتر مي‌توانند به علايق و استعدادهاي فرزند خود پي ببرند.

«يكي بود يكي نبود»، اما واقعیت این است که نبود برخی فاکتورها در زندگی، بودهای بسیاری را تحت‌الشعاع خود قرار می‌دهد! یکی از مشکلاتی که امروز جامعه‌ی ما با آن دست‌به‌گریبان است، ناتوانی افراد در شنیدن حرف‌های یکدیگر است. بیشتر ما ترجیح می‌دهیم حرف بزنیم و نظرات خود را به کرسی بنشانیم تا اینکه در مورد سخنان دیگران اندکی تامل کنیم. بسیاری از اوقات حتی در گفت‌و‌گوهای دوستانه و دونفره هم دیده می‌شود که گویا مشغول گوش دادن به حرف دیگری هستیم، اما در واقع بیشتر از شنیدن در ذهن خود به جواب بعدی که می‌خواهیم بدهیم و حرف‌های تکمیلی خود فکر می‌کنیم! یکی از راه‌هایی که به تقویت و افزایش مهارت گوش کردن کمک می‌کند، در نظر داشتن اهمیت قصه‌گویی در دوران کودکی‌ست. قصه و قصه‌گويي شايد به‌طول تاريخ بشر قدمت داشته باشد و كمتر مادري را بتوان يافت كه قصه‌اي براي فرزند خود در قالب داستان‌هاي شبانه، شعر و لالايي تعريف نكرده باشد.

story time with grandpa

روايت افسانه‌ها و داستان‌ها و به‌طور كلي قصه‌گويي تاثيرات بسياري در رشد و پرورش ذهني و شخصيتي كودك دارد. در دنياي امروز به‌نوعي جزو اركان آموزش به‌شمار مي‌رود. اهميت آموزش از اين طريق را مي‌توان از جنبه‌هاي مختلف مورد بررسي قرار داد. ازجمله اينكه تجربه نشان مي‌دهد آموزش به شيوه‌ی غيرمستقيم تاثيرات عميق‌تر و بيشتري را به‌جاي مي‌گذارد، به‌ويژه در مورد كودكان پيشرو و آگاه امروز كه از نصيحت و پند و اندرزهاي تكراري گريزان هستند و نسبت به توصيه‌هاي مستقيم از خود مقاومت نشان مي‌دهند، بيان مسائل و شيوه‌هاي صحيح رفتاري در قالب داستان و به شيوه‌اي غيرمستقيم كارآمدتر به‌نظر مي‌رسد، زيرا در اين حالت توجه هشيار كودك به داستان و شخصيت‌هاي موجود در قصه معطوف است، اما در همين حين پيام‌ها و توصيه‌هاي لازم را ضمير ناخودآگاه او دريافت خواهد كرد.

بايد در نظر داشت قدرت همذات‌پنداري و تخيل كودكان بسيار بالاست و به‌راحتي قادر هستند خود را به‌جاي شخصيت‌هاي محبوب قصه‌ها قرار دهند و از سوي ديگر ميل به قهرمان‌پروري و قهرمان بودن آنها را به انجام الگوهاي رفتاري كه توسط والدين به‌صورت جهت‌دار در قالب شخصيت‌هاي قصه مطرح مي‌شود، ترغيب و تشويق خواهد كرد. ضمن اينكه قصه‌گويي فضايي را براي كودك به‌وجود مي‌آورد كه موجب تقويت قوه‌ی تخيل او مي‌شود و پرورش تخيل در كودكان آثار مثبت بسياري را در رشد روحي و ذهني آنها به‌جاي خواهد گذاشت، ازجمله اينكه با تقويت قوه‌ی تخيل و امكان پرورش استعدادهاي دروني و شكوفايي توانايي‌هاي بالقوه‌ی كودك فراهم مي‌شود و مادر و پدر بهتر مي‌توانند به علايق و استعدادهاي فرزند خود پي ببرند.

از سوي ديگر، نبايد از ياد برد كه تقويت قوه‌ی تخيل گسترش افق و خيال‌پردازي كودك در پيشرفت او در زمينه‌ی علوم مختلف نيز بسيار حائز اهميت است. چنانچه اگر دقت كنيم زمينهی بسياري از اختراعات و اكتشافات بشري از قوه‌ی تخيل نشات گرفته و بیشتر مخترعين افرادي بودند كه مي‌توانستند از قوه‌ی تخيل خود بهترين استفاده را ببرند. برای مثال، گفته مي‌شود «داوينچي» از رابطه‌ی ميان صداي زنگ و سنگي كه در آب مي‌افتد، به كشف حركت موجي صدا نائل شد.

[ File # csp1717961, License # 3326744 ] Licensed through http://www.canstockphoto.com in accordance with the End User License Agreement (http://www.canstockphoto.com/legal.php) (c) Can Stock Photo Inc. / monkeybusiness
دكتر پايور، جامعه‌شناس معتقد است: «يكي از ويژگي‌هاي اجتماعي قصه تفسيرهاي متعدد و متنوعي‌ست كه مخاطبين از يك داستان در ذهن خود ارائه مي‌دهند و الزاما با روايت اصلي نويسنده همخواني ندارد كه از لحاظ جامعه‌شناسي تاويل‌گرا اين امر موضوعي پذيرفته‌شده و قابل قبول است. بنابراین، بچه‌ها نيز با شنيدن يك قصه ممكن است تفسيرهاي متعدد و گوناگوني داشته باشند كه در بسياري از موارد خود آن تفسيرها، ايده‌هايي ناب است».

مورد ديگر اينكه در قالب قصه و داستان به‌راحتي و زيبايي مي‌توان ميراث فرهنگي و ملي را به كودكان منتقل كرد و خصلت‌هاي پسنديده‌اي همچون شجاعت، درستكاري، مهرباني، گذشت و… را كه در آثار و ادبيات داستاني ايران نيز به وفور يافت مي‌شود، به كودك منتقل کرد. اما با گذشتن از دوره‌ی خردسالي و ورود كودك به جامعه‌اي بزرگ‌تر مثل مدرسه اهميت قصه و قصه‌گويي نه‌تنها كمرنگ‌تر نمي‌شود، بلكه كاركردهايي به‌مراتب بيشتر و عميق‌تر خواهد يافت. زيرا نه‌تنها آموزش بسياري از اصول تربيتي از اين طريق ميسر مي‌شود بلكه در آموزشي بهتر علوم مختلف نيز مي‌تواند نقشي سازنده ايفا کند.

هرچند امروزه متاسفانه در مدارس هدف اصلي تعليم و تربيت پروش افرادي مبدع، خلاق و مبتكر نيست و آموزش‌هاي غيرفعال همراه شيوه‌هاي خشك و غيرمنعطف آموزشي ذهنيت بچه‌ها را از مدرسه شكل مي‌دهد، به‌طوري‌كه تصوير امتحان، نمره، اضطراب و دروسي خشك و تئوريك اولين پنداشت هر دانش‌آموزي از دوران مدرسه است. بديهي‌ست در چنين شرايطي كه لذت‌بخش‌ترين خاطره‌ی كودكان از حضور در مدرسه به رابطه با دوستان و هم‌كلاسي‌هاي‌شان برمي‌گردد و به‌عبارت بهتر بخش عمده‌ی پرورش دانش‌آموزان در سايه‌ی كنش‌هاي عاطفي و رفتاري در جمع‌هاي دوستانه ميسر مي‌شود، توجه به قصه و قصه‌گويي جايگاهي در مسائل پرورش و آموزشي نخواهد داشت.

Kindergarten teacher reading to children in library

درحالي‌كه در طول تاريخ علي‌رغم توسعه‌ی صنعتي جوامع و پيشرفت‌هاي سريع تكنولوژي هنوز هم قصه و زبان ساده روايت نقش مهمي در تفهيم و بيان مسائل آموزشي دارد. به‌نحوي‌كه امروز در جوامع پيشرفته و سيستم‌هاي نوين آموزشي توجه به اين وجه از آموزش بسيار مد نظر است و در نظام‌هاي كارآمد آموزش و پرورش امروزه در بسياري از موارد از شيوه‌ی روايت و قصه‌گويي براي فهم مسائل مختلف ازجمله آموزش زبان، الفبا، موسيقي و… استفاده مي‌شود.

جاي افسوس دارد كه در كشور ما با وجود پيشینه‌ی غني و ارزشمندي كه در زمينه‌ی اسطوره‌سازي، افسانه و داستان‌پردازي وجود دارد، توجه به اين مسئله در مدارس ما كم‌رنگ و ناچيز است، درحالي‌كه پرورش حس زيبايي‌شناسي، تكوين شخصيت كودك و آموختن كلمات تازه از نتايج طرح قصه‌هاي هدفمند و دلنشين براي بچه‌هاست و نحوه‌ی رويارويي با مسائل معاشرت با ديگران را به بهترين شيوه به كودكان آموزش مي‌دهد. استفاده از شيوه‌هاي تلفيقي در آموزش نيز همواره مورد توجه بوده است و بر همين اساس قصه‌گويي در نظام آموزشي نيز مي‌تواند با اشكال مختلف درسي آميخته و با برنامه‌ريزي‌هاي صحيح و اصولي در جهت آموزش بهتر كودكان گام بردارد

(Visited 26 times, 1 visits today)
  

درباره نویسنده

mahdieh

Leave a Comment